گودی بیش از حد کمر
گودی کمر (Hyperlordosis)
ستون فقرات صاف نمی باشد بلکه 4 انحنا دارد که در ناحیه گردنی به سمت عقب، در ناحیه سینه ای به سمت جلو، در ناحیه کمری به سمت عقب و در ناحیه ساکرال به جلو تعقر دارد. این انحناها توانائی ستون فقرات برای ایفای نقش در موارد زیر را بیشتر می کند:
1-توانائی ایستادن
2-جذب شوک و ضربات
3-حرکات در دامنه های متفاوت
4-قدرت بیشتر
5-...
ما تا حد زیادی مدیون انحناها هستیم! میزان انحنای ستون فقرات در یک ناحیه، بر سایر قسمتها اثر می گذارد و سبب تغییر آنها می شود.
در حالت عادی به انحنای کمر که به سمت جلو تعقر دارد لوردوز می گویند حال وقتی میزان انحنای کمر به حدی بیشتر از میزان طبیعی آن برسد اصطلاحاً آن را هایپرلوردوزیس یا گودی بیش از حد
می گویند. در هیپرلوردوز قوس ستون فقرات کمری به جلو بیشتر شده، شکم به
جلو آمده و باسن به عقب می رود با افزایش انحنای ستون فقرات در ناحیه کمری
مهره ها به سمت جلو کشیده می شود در نتیجه این تغییر فاصله بین دو مهره در
ناحیه قدامی نسبت به وضعیت طبیعی افزایش واز ناحیه خلفی این فاصله کاهش می
یابد در موارد پیشرفته ممکن است این عارضه باعث له شدگی قسمت خلفی دیسک
کمری و اتصال مهره هابه یکدیگر شود. زمانی که انحنای کمری افزایش می یابد
مرکز ثقل بدن ازنزدیک مرکز به قسمت پشت مهره ها انتقال می یابد و زائده های
شوکی مهره ها به یکدیگر نزدیک و در نتیجه از اندازه مجرای بین مهره ای که
اعصاب نخاعی از آنجا می گذرد کاسته می شود و ممکن است به اعصاب فشار وارد
کرده و ایجاد کمر درد نماید. به همین دلیل مهمترین عامل ایجاد بیشتر کمردرد
ها و دردهای پایین و پشت، وجود قوس زیاد کمری می باشد.
توجه برای خانم ها: گودی بیش از حد کمر در خانم ها شایع تر
است. به علت این که قوز پشتی و ناهنجاریهای ستون فقرات در خانمها بیشتر
دیده میشود، گودی بیش از حد کمر هم در آنها نسبتاً بیشتر است. خانمها در
سنین پایین تری دوره رشد ناگهانی بلوغ خود را طی میکنند و همین امر شاید
علت بالاتر بودن ناهنجاریهای اسکلتی عضلانی در آنها باشد. استفاده از
کفشهای پاشنه بلند مهم ترین عامل ابتلا به گودی بیش از حد کمر در خانم ها
است. نمیتوان گفت که خانم ها کفش پاشنه بلند نپوشند، اما حداقل کفشی را
بپوشند که بیشتر از3 تا 5 سانتیمتر پاشنه نداشته باشد. علاوه بر این، حتما
باید پاشنه کفش، پهن و لژدار باشد.
بارداری
در زنان، یکی از عوامل ابتلا به هایپرلورودزیس است. در دوران بارداری شکم
به جلو آمده و عضلات آن شل میشود. از آن پس مادر باید تا دو سال به کودک
خود شیر بدهد که وضعیت غلط شیردهی به کودک هم یکی دیگر از عوامل ابتلا به
هایپرلوردوزیس در زنان به شمار میرود.
به
مادرانی که کودک شیرخوار دارند، توصیه میشود هنگام شیردهی بالشی را روی
پای خود قرار دهند و کودک خود را روی آن قرار داده سپس شیر دهند. همچنین در
بعضی از فواصل به حالت خوابیده به کودک خود شیر دهند.
علل هایپرلوردوزیس
در حالت کلی علل هایپرلوردوزیس ساختاری(ارثی) و یا عملکردی(اکتسابی) می باشد:
1-بیماری ها: پولیو میلیت(فلج اطفال)، آکندروپلازی (نوعی بیماری ارثی که با اختلال در رشد و تکامل استخوان ها و نسوج غضروفی همراه است.)
2-التهاب دیسک کمر یا در اصطلاح علمی دیسکایتیس
3-پوکی استخوان: با تغییر ارتفاع و شکل نرمال مهره ها سبب تغییر انحناهای طبیعی ستون فقرات می شود.
4-در رفتگی تدریجی مهره ها یا در اصطلاح علمی اسپوندیلولیستزیس:
این حالت بیشتر در ناحیه ی کمری دیده می شود و با لغزش یا جابجائی مهره ها
همراه می باشد. بیماران از کمر درد، احساس جدا شدگی و لقی کمر، گودی بیش
از حد کمر و برجستگی باسن شکایت دارند.(ارثی یا مادرزادی)
5-کیفوزیس یا قوز بیش از اندازه ناحیه پشت: که به دنبال آن ستون فقرات کمری بصورت جبرانی دچار انحنای بیش از حد می شود.
6-در رفتگی دو طرفه لگن
7-چاقی: به ویژه بزرگ شدن بیش از حد شکم و ضعف عضلات این ناحیه باعث کشیدگی بیش از حد ستون فقرات بسمت جلو و افزایش گودی کمر می شود.
8-زایمان های مکرر
9-عدم مبادرت به انجام تمرینات ورزشی
10-عدم رعایت الگوهای مناسب حرکتی مخصوصاٌ خوابیدن به پشت و برداشتن غلط اجسام سنگین
11-کوتاه بودن تاندون پشت پاشنه پا (آشیل)
12-ضعف عضلات شکمی و عضلات خلفی ران و بازکنندههای مفصل ران به علل مختلف
13-کوتاهی عضله سوئز خاصرهای و راست رانی و عدم مبادرت به انجام تمرینات ورزشی
14- کوتاهی عضلات ناحیه کمری(بازکنندههای کمر)
روش های تشخیص هایپرلوردوزیس
1-پرتونگاری بوسیله x-Ray:
این روش که برای اندازه گیری لوردوز بکار می رود.ابتدا از نمای جانبی ستون
فقرات فرد یک تصویر جانبی عکسبرداری کرده و سپس انتهای فوقانی مهره اول
کمری و انتحای تحتانی پنجمین مهره کمری را روی عکس مشخص کرده و زاویه ی
تلاقی این دو خط را بدست می آوریم.
2-پانتو گراف:
وسیله ای برای اندازه گیری قوز پشتی و لوردوز می باشد. این ابزار که
درقسمت انتهایی خود به یک دسته مجهز است بر روی چرخهایی با اصتحکاک کم سوار
است و براحتی در سطح افقی و ساجیتال می تواند حرکت کند. برای سطح انحنای
ستون فقرات دستگاه پانتوگراف یک جدول ثابت دارد که مقدار قوس را نشان می
دهد.
3-استریوفوتوگراف
4-مویر فوتوگرافی
5-خط شاقولی وتست نیویورک:
بر اساس تست نیویورک وقتی خط شاقولی از نقاط شاخص عبور می کند در ناحیه
کمر باید به گونه ای باشد که در یک فرد طبیعی40 درصد ناحیه کمری در خلف خط
شاقولی و 60 درصد آن در قدام خط شاقولی قرار گیرد بنابراین در کسانی که
قسمت خلفی درصد کمتری را به خود اختصاص داده است هایپرلوردوزیس تشخیص داده
می شود.
6-اینکلینومتر
7-خط کش منعطف:
از فلز مخصوص ساخته شده 60 سانتیمتر می باشد و با پلاستیک پوشیده شده است
این وسیله می تواند به شکلهای مختلف درآید و شکل خود را برای مدتی حفظ کند.
8- کایفومتر و اسپاینال موس
عوارض و مشکلات
1-تنگ شدن سوراخ های بین مهره ای ستون فقرات و فشار به ریشه های عصبی
2-تنگ شدن فضای خلفی دیسک
3-زمینه بروز فتق دیسک (دیسک کمر)
4-پیری زودرس و تغییرات استحاله ای ستون فقرات
5-عدم تعادل عضلانی و کشیدگی لیگامان ها
6-به هم خوردن تعادل و کشیدگی عضلات محافظتکننده ستون فقرات نیز کمردردهای تیر کشنده به اندام های تحتانی در پی خواهد داشت.
7-برآمدگی شکم
8-گودی بیش از حد کمر میتواند قوز پشت و به دنبال آن افزایش فرورفتگی ستون فقرات گردنی و آسیب به ساختارهای آن را در پی داشته باشد.
9-با افزایش لوردوز کمری باسن به طرف عقب برجسته می شود و تحت فشار قرار میگیرد.
10-سخت تر کردن عمل زایمان در خانم ها
11-کوتاهی قد
12-بدشکلی بدن
13-ایجاد زمینه درد و کاهش راندمان بدنی
14-کاهش میزان تحمل پذیری و خستگی زودرس